Τι αποκαλύπτει ο ιατροδικαστής Γρηγόρης Λέων για τα ελέγχους στο δρόμο
Ο ιατροδικαστής, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών και διοικητής του Εθνικού Οργανισμού Καταπολέμησης Ντόπινγκ (ΕΟΚΑΝ), Γρηγόρης Λέων, αναλύει στο podcast «Pop Science» του News24/7 όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τα νέα τεστ ανίχνευσης ναρκωτικών ουσιών (drug wipe tests) που προβλέπονται στο Άρθρο 46 του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Αν και ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε την εφαρμογή των ελέγχων εντός του 2026, η πλήρης υλοποίησή τους στο οδικό δίκτυο αναμένεται να καθυστερήσει περαιτέρω.
Τι είναι τα «Drug Wipe Tests» και πώς λειτουργούν στο δρόμο
Τα drug wipe tests είναι ταχείες, φορητές διαγνωστικές δοκιμασίες (παρόμοιες με τα αλκοτέστ), οι οποίες πραγματοποιούνται από την Αστυνομία επί τόπου στο σημείο του ελέγχου.
Μέθοδος δειγματοληψίας: Η λήψη γίνεται κυρίως από το σάλιο ή το ιδρώτα του οδηγού (με ειδικό στυλεό/μπατονέτα).
Ουσίες που ανιχνεύονται: Κοκαΐνη, ηρωίνη και λοιπά οπιοειδή, ινδική κάνναβη (THC), αμφεταμίνες, μεθαμφεταμίνες κ.ά.
Τα βασικά σημεία της ανάλυσης του Γρηγόρη Λέων
1. Το «χρονικό παράθυρο» ανίχνευσης των ουσιών
Ο χρόνος στον οποίο μια απαγορευμένη ουσία παραμένει ανιχνεύσιμη εξαρτάται από το είδος της, τη συχνότητα χρήσης, αλλά και το βιολογικό υγρό που εξετάζεται:
Σάλιο: Αποκαλύπτει κυρίως την πρόσφατη χρήση (από λίγες ώρες έως 1-2 εικοσιτετράωρα), η οποία σχετίζεται άμεσα με την επηρεασμένη ικανότητα οδήγησης.
Αίμα: Προσδιορίζει με ακρίβεια την ενεργό συγκέντρωση της ουσίας στον οργανισμό τη δεδομένη στιγμή.
Ούρα: Ανιχνεύουν μεταβολίτες ουσιών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (από αρκετές ημέρες έως και εβδομάδες σε συστηματικούς χρήστες).
2. Γιατί απαιτείται εργαστηριακή επιβεβαίωση
Τα ταχέα τεστ δρόμου (wipe tests) λειτουργούν ως προκαταρκτικός έλεγχος (screening). Όπως εξηγεί ο ιατροδικαστής:
Ένα θετικό αποτέλεσμα στο δρόμο δεν αρκεί νομικά για την επιβολή των τελικών ποινών.
Απαιτείται επιβεβαίωση μέσω εργαστηριακών τοξικολογικών εξετάσεων (συνήθως λήψη αίματος ή ούρων σε νοσοκομειακό/εξειδικευμένο εργαστήριο) με ακριβείς μεθόδους (όπως φασματομετρία μάζας), ώστε να αποκλειστεί κάθε περιθώριο αμφισβήτησης.
3. Τα ψευδώς θετικά και ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα
Όπως συμβαίνει και με τα αλκοτέστ, τα γρήγορα τεστ μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να επηρεαστούν από:
Λήψη ορισμένων φαρμάκων (π.χ. συνταγογραφούμενα αναλγητικά, αντικαταθλιπτικά ή αποσυμφορητικά) που ενδέχεται να δώσουν ψευδώς θετική ένδειξη.
Παράγοντες του δείγματος (π.χ. ξηροστομία ή υπολείμματα τροφών/ροφημάτων).
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η επιβεβαιωτική εργαστηριακή εξέταση προστατεύει τον οδηγό από λανθασμένες ενδείξεις.
