Ο ΚΟΚ σε υποχρεώνει να ανοίξεις δρόμο σε όχημα άμεσης ανάγκης με φάρο ή σειρήνα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποκτάς αυτόματα δικαίωμα να περάσεις το κόκκινο ή να μπεις στη διασταύρωση.
Τι γίνεται αν περάσεις τη γραμμή στο φανάρι, σε γράψει κάμερα ή προκληθεί ατύχημα;
Ακούς τη σειρήνα και κοιτάς στον καθρέπτη. Ένα ασθενοφόρο βρίσκεται ακριβώς πίσω σου, όμως εσύ είσαι σταματημένος, πρώτος σε κόκκινο φανάρι. Από τη μία ξέρεις ότι πρέπει να του ανοίξεις δρόμο. Από την άλλη, μπροστά υπάρχει η γραμμή του σηματοδότη και μετά μια διασταύρωση στην οποία η κάθετη κυκλοφορία μπορεί να έχει πράσινο.
Τι κάνεις; Το δίλημμα δεν είναι καθόλου θεωρητικό. Ο ΚΟΚ προβλέπει σαφή υποχρέωση διευκόλυνσης των οχημάτων έκτακτης ανάγκης, αλλά ταυτόχρονα προβλέπει και σαφή υποχρέωση συμμόρφωσης με το κόκκινο. Το κρίσιμο είναι να καταλάβεις μέχρι πού φτάνει η πρώτη υποχρέωση και πού αρχίζει ο κίνδυνος να δημιουργήσεις μια νέα, ακόμη πιο επικίνδυνη κατάσταση στην προσπάθεια σου να διευκολύνεις το αθενοφόρο να πέρασει.
Τι ισχύει με μια ματιά
• Με φάρο ή σειρήνα, οφείλεις να αφήσεις χώρο στο όχημα έκτακτης ανάγκης.
• Ο ΚΟΚ προβλέπει κίνηση προς τα δεξιά και, αν χρειάζεται, ακινητοποίηση.
• Το κόκκινο δεν παύει αυτομάτως να ισχύει επειδή βρίσκεται πίσω σου ασθενοφόρο.
• Για παραβίαση κόκκινου προβλέπονται 700 ευρώ και 60 ημέρες αφαίρεση άδειας οδήγησης.
• Αν βεβαιωθεί παράβαση, υπάρχει δυνατότητα υποβολής ένστασης.
Έρχεται ασθενοφόρο. Έχεις υποχρέωση να του ανοίξεις δρόμο
Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας δεν αφήνει περιθώριο για το αν πρέπει να διευκολύνεις ένα ασθενοφόρο που βρίσκεται σε επείγουσα αποστολή.
Το άρθρο 48 προβλέπει ότι όταν οι χρήστες του δρόμου ειδοποιούνται, μέσω ηχητικής ή φωτεινής προειδοποίησης, ότι πλησιάζει όχημα έκτακτης ανάγκης, υποχρεούνται να αφήσουν χώρο για να περάσει. Ο ΚΟΚ αναφέρει συγκεκριμένα ότι πρέπει να κινηθούν προς τα δεξιά της οδού και, αν είναι απαραίτητο, να σταματήσουν.
Άρα το «εγώ έχω κόκκινο, επομένως μένω ακριβώς όπως είμαι και δεν με αφορά τι συμβαίνει πίσω μου» δεν περιγράφει σωστά την υποχρέωση του οδηγού.
Αν μπορείς, για παράδειγμα, να μετακινηθείς με ασφάλεια προς τα δεξιά μέσα στον διαθέσιμο χώρο της λωρίδας ή να δημιουργήσεις διάδρομο χωρίς να μπεις σε σημείο όπου απαγορεύεται η κίνηση, οφείλεις να βοηθήσεις τη διέλευση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να κάνεις οποιαδήποτε κίνηση, ανεξάρτητα από τον κίνδυνο που δημιουργείται. Η υποχρέωση είναι να ανοίξεις δρόμο με ασφαλή τρόπο, όχι να προκαλέσεις ατύχημα στην προσπάθειά σου να βοηθήσεις.
Δεν αποκτάς αυτόματα δικαίωμα να μπεις στη διασταύρωση
Εδώ βρίσκεται η λεπτή γραμμή του θέματος.
Το άρθρο 9 του ΚΟΚ είναι εξίσου σαφές για το σταθερό κόκκινο φανάρι. Ο οδηγός σταματά πριν από την ειδική γραμμή και παραμένει σε στάση μέχρι να ανάψει πράσινο. Ανάλογα με τη θέση του φαναριού, δεν πρέπει να μπει στον κόμβο ούτε να κινηθεί πάνω στη διάβαση πεζών.
Μάλιστα, στην αρχή της ίδιας διάταξης ο ΚΟΚ αναφέρει ότι οι οδηγοί συμμορφώνονται με τους φωτεινούς σηματοδότες, εκτός αν η κυκλοφορία ρυθμίζεται από τροχονόμο.
Δεν υπάρχει αντίστοιχη γενική διατύπωση που να λέει ότι ο οδηγός ενός Ι.Χ. μπορεί να αγνοήσει το κόκκινο επειδή πίσω του βρίσκεται ασθενοφόρο. Αυτό είναι σημαντικό γιατί συχνά μπερδεύουμε δύο διαφορετικά πράγματα. Τις ειδικές δυνατότητες που έχει υπό προϋποθέσεις ο ίδιος ο οδηγός του ασθενοφόρου με αυτά που επιτρέπεται να κάνει ο οδηγός του Ι.Χ. που βρίσκεται μπροστά του.
Ο ΚΟΚ δίνει στα οχήματα άμεσης βοήθειας ειδικές εξαιρέσεις όταν κινούνται με τα προβλεπόμενα μέσα προειδοποίησης και δεν δημιουργείται κίνδυνος. Αυτές οι εξαιρέσεις όμως αφορούν εκείνα τα οχήματα, όχι αυτομάτως κάθε αυτοκίνητο που βρίσκεται γύρω τους.
Άλλο να κάνεις χώρο και άλλο να πεταχτείς μπροστά σε όσους έχουν πράσινο
Στην πράξη, δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες.
Φαντάσου ότι βρίσκεσαι στην πρώτη θέση στο φανάρι και ακριβώς πίσω σου έρχεται ασθενοφόρο. Αν υπάρχει χώρος να μετακινηθείς λίγο δεξιά και να του δημιουργήσεις πέρασμα χωρίς να μπεις στον κόμβο, η κατάσταση είναι διαφορετική από το να ξεκινήσεις κανονικά, να περάσεις τη γραμμή και να βγεις μέσα στη διασταύρωση.
Στο δεύτερο σενάριο μπορεί να συναντήσεις οχήματα που κινούνται κάθετα και έχουν πράσινο φανάρι. Ο οδηγός τους πιθανότατα δεν βλέπει το ασθενοφόρο που βρίσκεται πίσω σου, ούτε φυσικά μπορεί να περιμένει ότι ένα Ι.Χ. θα εμφανιστεί ξαφνικά μπροστά του από δρόμο που έχει κόκκινο.
Επομένως, πριν κάνεις οποιαδήποτε κίνηση, πρέπει να εξετάσεις αν υπάρχει πραγματικός ασφαλής χώρος. Δεν χρειάζεται να «εξαφανιστείς» από τον δρόμο με κάθε κόστος. Ο οδηγός του ασθενοφόρου γνωρίζει ότι σε μια μποτιλιαρισμένη διασταύρωση οι οδηγοί μπροστά του μπορεί να μην έχουν άμεση δυνατότητα να ανοίξουν ολόκληρο διάδρομο.
Επίσης, πρέπει να ξέρεις πως το ρίσκο της αυθαίρετης εισόδου δεν είναι μικρό. Η παραβίαση του κόκκινου εντάσσεται στην κατηγορία Ε4 και επισύρει διοικητικό πρόστιμο 700 ευρώ και επί τόπου αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 60 ημέρες. Το ποσό αυτό δείχνει και τη βαρύτητα που δίνει ο ΚΟΚ στην παραβίαση του κόκκινου.
Το ασθενοφόρο δεν σημαίνει αυτόματη απαλλαγή
Όπως είναι φυσικό, προκύπτουν δύο πολύ λογικές απορίες.
Η πρώτη είναι: «Αν περάσω τη γραμμή για να αφήσω το ασθενοφόρο και με γράψει κάμερα ή Τροχαία, θα ακυρωθεί αυτόματα η κλήση;»
Ο ΚΟΚ δεν προβλέπει κάτι τέτοιο. Προβλέπει όμως δικαίωμα υποβολής ένστασης. Ο παραβάτης μπορεί να την καταθέσει μέσα σε τρεις ημέρες από την επίδοση της κλήσης και η απόφαση που θα εκδοθεί πρέπει να είναι αιτιολογημένη, με αναφορά στα συγκεκριμένα περιστατικά και στοιχεία. Η ίδια διαδικασία προβλέπεται και όταν η παράβαση έχει διαπιστωθεί μέσω κάμερας.
Αυτό σημαίνει ότι η ύπαρξη ασθενοφόρου, η θέση του οχήματός σου, το τι ακριβώς έκανες και το διαθέσιμο αποδεικτικό υλικό μπορεί να αποτελούν στοιχεία που θα τεθούν υπόψη της αρμόδιας αρχής. Δεν σημαίνει όμως ότι η ακύρωση της κλήσης είναι αυτόματη.
Το δεύτερο και ακόμη σοβαρότερο ερώτημα είναι: «Αν μπω στη διασταύρωση για να ανοίξω δρόμο και γίνει ατύχημα, ποιος φταίει;»
Ούτε εδώ υπάρχει μια απλή απάντηση του τύπου «αφού βοηθούσες το ασθενοφόρο, δεν έχεις ευθύνη». Η ευθύνη για ένα τροχαίο κρίνεται από τα πραγματικά περιστατικά και όλους του κανόνες που τηρήθηκαν ή παραβιάστηκαν. Ο ίδιος ο ΚΟΚ, στο άρθρο 54, συνδέει το ζήτημα της υπαιτιότητας με την τήρηση των κανόνων κυκλοφορίας και παραπέμπει, στις λοιπές περιπτώσεις, στο γενικό πλαίσιο ποινικής και αστικής ευθύνης.
Άρα το γεγονός ότι προσπαθούσες να ανοίξεις δρόμο σε ασθενοφόρο είναι ένα πραγματικό περιστατικό που μπορεί να εξεταστεί, δεν αποτελεί όμως από μόνο του γενική ασυλία από τις συνέπειες μιας σύγκρουσης.
Αν, για παράδειγμα, ένας οδηγός μπει απότομα σε διασταύρωση και συγκρουστεί με αυτοκίνητο που κινείται νόμιμα με πράσινο, δεν μπορεί να θεωρήσει δεδομένο ότι η παρουσία του ασθενοφόρου πίσω του εξαφανίζει αυτομάτως τη δική του ενέργεια από την αξιολόγηση του ατυχήματος.
Γι’ αυτό και η ασφαλέστερη πρακτική είναι απλή. Κάνε όσο χώρο μπορείς χωρίς να δημιουργήσεις νέο κίνδυνο. Μετακινήσου προς τα δεξιά όπου είναι δυνατό, ακολούθησε τυχόν οδηγίες τροχονόμου και μην κάνεις σπασμωδικούς ελιγμούς επειδή ακούς τη σειρήνα.
Το ασθενοφόρο χρειάζεται να φτάσει όσο γίνεται γρηγορότερα στον προορισμό του. Δεν χρειάζεται, όμως, στην προσπάθεια να του ανοίξεις δρόμο να δημιουργηθεί ένα δεύτερο τροχαίο λίγα μέτρα πιο μπροστά.
