Eρευνες που είναι σε εξέλιξη στην κορυφή του βουνού της Παπούρας, κοντά στο Καστέλλι Πεδιάδος, στο Νομό Ηρακλείου Κρήτης φέρνοντας στο φως ένα εύρημα μοναδικό για τη μινωική αρχαιολογία.
Την Τετάρτη 25/6/2025 πραγματοποιήθηκε ανοιχτή λαϊκή συνέλευση στο Καστέλλι Πεδιάδος παρουσία κατοίκων της περιοχής, αρχαιολόγων, περιφερειακού σύμβουλου, αντιδημάρχων και άλλων αιρετών την τοπικής κοινωνίας.
Θέμα της συνάντησης αυτής ήταν η προστασία και ανάδειξη μίας εκ των σπουδαιότερων αρχαιολογικών ανακαλύψεων, η οποία ακόμα ανασκάπτεται. Συνημμένα θα βρείτε το ψήφισμα που προέκυψε από τη λαϊκή συνέλευση. Πρόσφατες δηλώσεις της Υπουργού κ, Μενδώνη υποστηρίζουν ότι το ραντάρ του αεροδρομίου θα μπει δίπλα στο υπό ανασκαφή ακόμα μνημείο.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Συλλόγου Αρχαιολόγων Ελλάδος ”Η επέμβαση αυτή και η συγκεκριμένη χρήση θα καταστήσει απαγορευτική την ανάδειξη του λόφου ως επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου καθώς θα προκαλέσει τεράστιες μεταβολές και αλλοιώσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον και το αρχαιοτοπίο, διαταράσσοντας την άρρηκτη σχέση που τα συνδέει. Επιπλέον, οι κατασκευαστικές εργασίες, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων λατόμευση με χρήση εκρηκτικών, ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβες στο μνημείο, του οποίου η έρευνα είναι ακόμα σε εξέλιξη.” Η αρχαιολόγος κ. Κουτσούμπα Δέσποινα σε σημερινή ραδιοφωνικής της τοποθέτηση ανέφερε ότι όταν ολοκληρωθεί η αρχαιολογική έρευνα και δημοσιοποιηθεί η σημασία του ευρήματος θα μιλάμε πιθανά για ένα από τα 10 σπουδαιότερα αρχαιολογικά ευρήματα στον κόσμο.
Ταυτόχρονα, η ανακοίνωση αναφέρει Κατάφωρη παραβίαση του Αρχαιολογικού Νόμου. Ποιος θα επωμιστεί τις συνέπειες όλων αυτών; Βάση της κείμενης νομοθεσίας, ελληνικής αλλά και διεθνών συμβάσεων είμαστε υποχρεωμένοι να προστατεύουμε τόσο τον αρχαιολογικό χώρο, όσο και τον περιβάλλοντα χώρο αυτού. Σας παρακαλούμε θερμά για τις άμεσες ενέργειες σας. Τα υφιστάμενα διοικητικά όρια μας χωρίζουν σε χωριά, δήμους, περιφέρειες. Ο πολιτισμός μας ενώνει όλους μαζί σε μια Ελλάδα με βαθιά ιστορία! Ως τοπική κοινωνία ζητάμε τη συμπαράσταση σας!
Η ανάπτυξη του σήμερα δεν δύναται να συνυπάρχει με την καταστροφή μνημείων που μετρούν πάνω από 4000 χρόνια ιστορίας, και υπέμεναν καρτερικά την αρχαιολογική σκαπάνη, για να φωτίσουν το ένδοξο παρελθόν του τόπου μας.
Η πολιτιστική μας ταυτότητα δεν είναι πλεονάζων εμπόδιο, είναι ευκαιρία ανάπτυξης στα πλαίσια ενός ολοκληρωμένου και βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού. Το όραμα της τοπικής κοινωνίας για δημιουργία δικτύων πολιτιστικών διαδρομών με αφετηρία την κορωνίδα του μινωικού πολιτισμού της Πεδιάδος αλλά και ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, αναπόφευκτα θα δημιουργήσει πολλαπλά οφέλη τόσο περιβαλλοντικά- πολιτιστικά όσο και άμεσα οικονομικά προς την ίδια την τοπική κοινωνία, το Δήμο, την Περιφέρεια, το ίδιο το αεροδρόμιο, το Υπουργείο Πολιτισμού, το ίδιο το κράτος μας.
Ένα νέο τοπόσημο, που μπορεί να αναδειχθεί αντί να χρησιμοποιηθεί για λατόμευση με χρήση εκρηκτικών και χώρο εγκατάστασης συστημάτων αεροναυτιλίας και των συνοδών έργων αυτών. Η ιστορία αναδύεται μέσα από τα χέρια των ανθρώπων που σκάβουν στην κορυφή της Παπούρας εδώ και δύο χρόνια και τους ευχαριστούμε θερμά για τον αγώνα που δίνουν…. Τώρα η ιστορία είναι στα δικά μας αλλά και στα δικά σας χέρια! Σας ενημερώνουμε και ζητάμε να ενεργήσετε, από το βήμα σας ο καθένας, με όλα τα μέσα που διαθέτετε όσο το δυνατόν πιο άμεσα γιατί ο πολιτισμός είναι κοινό αγαθό όλων μας!
Επισυνάπτουμε την ανακοίνωση του Τοπικού Παραρτήματος Κρήτης του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων επί του θέματος:
Στο πλαίσιο του έργου του Νέου Διεθνούς Αερολιμένα Ηρακλείου η ανασκαφική έρευνα στον λόφο «Παπούρα» αποκάλυψε μια εξαιρετικά σπάνια κυκλική κατασκευή διαμέτρου 48-50μ., που αποτελεί μοναδική ανακάλυψη στον Αιγαιακό χώρο τόσο για την αρχιτεκτονική σύλληψη και επιμελή κατασκευή της όσο για την περίοπτη θέση πάνω από την πεδιάδα του Καστελίου. Πρόκειται για κατασκευή με δαιδαλώδη διάρθρωση επάλληλων λιθόκτιστων δακτυλίων σε διαφορετικά υψομετρικά επίπεδα, με διαπιστωμένη χρήση στην Προανακτορική έως την πρώιμη Παλαιοανακτορική περίοδο. Τα ευρήματα υποδεικνύουν πιθανή λατρευτική χρήση του μνημείου, η οποία εφόσον τεκμηριωθεί με την ολοκλήρωση της ανασκαφικής έρευνας, θα αποτελεί ένα από τα πρωιμότερα παγκρήτια ιερά, όπως δείχνουν τα εισηγμένα αγγεία από τη Μεσαρά, την Κνωσό και τα βόρεια παράλια του νησιού. Εκτός από την κυκλική κατασκευή στην κορυφή, στα πρανή του λόφου υπάρχουν αρχαίο μονοπάτι, κτηριακό συγκρότημα και λατρευτικό σπήλαιο. Η πρόθεση της κατασκευάστριας εταιρείας και του ΔΑΗΚ (διαχειρίστριας εταιρείας) να τοποθετήσει τις εγκαταστάσεις των ραδιοβοηθημάτων, που απαιτούν εκτενείς διαμορφώσεις και ταπεινώσεις εκατέρωθεν του λόφου, σε άμεση γειτνίαση με την αρχαία κατασκευή, αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του Αρχαιολογικού Νόμου και θα προκαλέσει άμεση και έμμεση βλάβη στο ίδιο το μνημείο και τον περιβάλλοντα χώρο του. Θυμίζουμε, ότι τόσο το ΥΠΟΜΕ όσο και η ίδια η Υπουργός Πολιτισμού είχαν δηλώσει, ότι
θα αναζητηθεί άλλη κατάλληλη θέσης για την τοποθέτηση του ραντάρ. Αυτή σίγουρα δεν είναι η θέση που το τοποθετεί 20,00μ. από το μνημείο. Θεωρούμε, ότι το 2025 δεν είναι δυνατόν να μην μπορεί να εξευρεθεί τεχνική λύση, ώστε να μην επαναληφθεί μία τραγωδία, όπως της Νεολιθικής ακρόπολης στο Ζάγανι, στο πλαίσιο κατασκευής του Διεθνούς Αερολιμένα «Ελευθέριος Βενιζέλος». Η επέμβαση αυτή και η συγκεκριμένη χρήση θα καταστήσει απαγορευτική την ανάδειξη του λόφου ως επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου καθώς θα προκαλέσει τεράστιες μεταβολές και αλλοιώσεις στο ανθρωπογενές περιβάλλον και το αρχαιοτοπίο, διαταράσσοντας την άρρηκτη σχέση που τα συνδέει. Επιπλέον, οι κατασκευαστικές εργασίες, που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων λατόμευση με χρήση εκρηκτικών, ενδέχεται να προκαλέσουν βλάβες στο μνημείο, του οποίου η έρευνα είναι ακόμα σε εξέλιξη. Το Τοπικό Παράρτημα Κρήτης του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων απαιτεί το μοναδικό σε μέγεθος, σχήμα, αρχιτεκτονική σύλληψη και εκτέλεση, μνημείο της Παπούρας να προστατευθεί, να συντηρηθεί, να αναδειχθεί σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο και να μην
υπονομευθεί με κανένα τρόπο η ακεραιότητά του, ο περιβάλλων χώρος του καθώς και η μελλοντική επισκεψιμότητά του με εγκαταστάσεις, όπως είναι τα ραντάρ και οι πύργοι ελέγχου. Θεωρούμε, ότι είναι χρέος μας να διατηρηθεί το μοναδικό αρχαιοτοπίο του λόφου που αγκάλιαζε για χιλιετίες το μνημείο της Παπούρας, το οποίο περίμενε καρτερικά να αναδυθεί από την αρχαιολογική σκαπάνη. Μόνο τότε ο ερευνητής και ο επισκέπτης θα αποκομίζει την ανεπανάληπτη εμπειρία της επαφής με το μοναδικό αυτό μνημείο και ό,τι το περιβάλλει.
