Αποκαλυπτικό δημοσίευμα για ένα νέο σκάνδαλο που αφορά σε παράνομες επιδοτήσεις στη χώρα μας δημοσίευσε την Πέμπτη το Politico το οποίο εμπλέκει Έλληνες κτηνοτρόφους που φέρονται να δήλωσαν το 2024 δεκάδες χιλιάδες περισσότερα ζώα από τον πραγματικό αριθμό τους.
Σύμφωνα με το Politico, η ανάλυση των επίσημων στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ συγκριτικά με τα δεδομένα των επιδοτήσεων, αποκαλύπτει το εξής παράδοξο: Σε μια χώρα στην οποία το ζωικό κεφάλαιο φαίνεται να συρρικνώνεται χρόνο με τον χρόνο, οι αγελάδες και τα αιγοπρόβατα που επιδοτούνται, αυξάνονται.
«Έλληνες αγρότες δήλωσαν για επιδότηση από την ΕΕ δεκάδες χιλιάδες περισσότερα ζώα το 2024 από όσα μπορούν να δικαιολογηθούν από τα επίσημα στοιχεία της χώρας, σύμφωνα με ανάλυση κυβερνητικών δεδομένων που έκανε το Politico. Το εύρημα απειλεί να διευρύνει ένα ήδη μεγάλο σκάνδαλο σχετικά με τις αγροτικές επιδοτήσεις στην Ελλάδα.
Η ανάλυση αποκαλύπτει αποκλίσεις ανάμεσα στο μειούμενο εθνικό κοπάδι βοοειδών, όπως καταγράφεται από την ΕΛΣΤΑΤ και στις επιδοτήσεις που καταγράφηκαν από το ελληνικό υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης», αναφέρει στο ξεκίνημα του δημοσιεύματος το Politico και συνεχίζει:
«Τα πρόσφατα σκάνδαλα στον αγροτικό τομέα έχουν οδηγήσει την κυβέρνηση της Αθήνας να υποσχεθεί αλλαγές και αυστηρότερους ελέγχους στη γεωργία. «Η ελληνική κτηνοτροφία γυρίζει σελίδα», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου τον Ιούνιο ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μάργαριτης Σχίνας. «Τηρεί τις δεσμεύσεις της απέναντι στην ΕΕ και εισέρχεται σε μια νέα εποχή στον αγροτικό τομέα — μια εποχή που διέπεται από κανόνες, διαφάνεια και αξιοπιστία».
Ωστόσο, οι αποκλίσεις στα δεδομένα δείχνουν ότι υπάρχει ακόμη αρκετός δρόμος μέχρι η κυβέρνηση να διαθέτει τις απαραίτητες πληροφορίες για να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το πρόβλημα.
Τι λένε οι αριθμοί
Για το 2024, τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης δείχνουν ότι οι ελληνικές Aρχές κατέβαλαν ευρωπαϊκές επιδοτήσεις για περίπου 260.000 αγελάδες γαλακτοπαραγωγής, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε ελληνικός αγροτικός ειδησεογραφικός ιστότοπος και τα οποία επιβεβαίωσε το Politico με το υπουργείο.
Με δεδομένο ότι μια αγελάδα γαλακτοπαραγωγής γενικά γεννά περίπου ένα μοσχάρι τον χρόνο, οι συγκεκριμένες αγελάδες θα έπρεπε να έχουν προσθέσει περίπου 260.000 μοσχάρια στο εθνικό κοπάδι. Τα στοιχεία του υπουργείου δείχνουν επίσης ότι το 2024 περίπου 70.000 βοοειδή οδηγήθηκαν σε σφαγή για παραγωγή κρέατος, γεγονός που επίσης μπορεί να συνδέεται με επιδοτήσεις.
Η Ελλάδα δεν δημοσιεύει ολοκληρωμένα στοιχεία για τα βοοειδή που απομακρύνονται από την παραγωγή λόγω ηλικίας, μειωμένης παραγωγικότητας ή ασθενειών. Ωστόσο, τρεις Έλληνες κτηνοτρόφοι δήλωσαν στο Politico ότι οι απώλειες αυτές αντιστοιχούν περίπου στο 20% του κοπαδιού κάθε χρόνο.
Δεδομένου ότι το 2024 υπήρχαν περίπου 600.000 βοοειδή στην Ελλάδα, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, αυτό θα σήμαινε μείωση κατά περίπου 120.000 ζώα.
Αν συνδυαστεί αυτός ο υπολογισμός με τα στοιχεία των επιδοτήσεων, προκύπτει ότι το εθνικό κοπάδι θα έπρεπε να είχε αυξηθεί κατά περίπου 70.000 ζώα εκείνη τη χρονιά.
Αντί γι’ αυτό, τα στοιχεία που συγκεντρώνει η ΕΛΣΤΑΤ μέσω ετήσιων ερευνών δείχνουν ότι ο αριθμός των βοοειδών στην Ελλάδα μειώνεται σταθερά: από περίπου 640.000 το 2023, σε 600.000 το 2024 και σε μόλις 520.000 το 2025, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν τον Ιούνιο.
«Ακόμα μεγαλύτερη η απόκλιση»
Η απόκλιση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, δήλωσε ο Νίκος Δημόπουλος, πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Καβάλας. Για παράδειγμα, ορισμένα από τα ζώα που οδηγήθηκαν σε σφαγή μπορεί να ήταν εισαγόμενα και όχι ζώα που αφαιρέθηκαν από το ελληνικό κοπάδι. Στις περισσότερες χρονιές, η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ζώντων βοοειδών και εξάγει μόνο μικρό αριθμό.
«Δεν υπάρχει εποπτεία και δεν μπορούμε να έχουμε ακριβή εικόνα, επειδή δεν υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα», δήλωσε ο Δημόπουλος. Οι Αρχές πραγματοποιούν μόνο δειγματοληπτικούς ελέγχους ή ξεκινούν έρευνες έπειτα από καταγγελίες.
Παρόμοιες αποκλίσεις εμφανίζονται και στα στοιχεία για πρόβατα και κατσίκες στην Ελλάδα. Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε περίπου 8,8 εκατομμύρια ζώα το 2025, ενώ περίπου 15,7 εκατομμύρια ήταν καταχωρισμένα στο Ολοκληρωμένο Κτηνιατρικό Πληροφοριακό Σύστημα, μια κυβερνητική βάση δεδομένων.
Δύο αξιωματούχοι του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας επειδή δεν είχαν την εξουσιοδότηση να σχολιάσουν το ζήτημα, δήλωσαν ότι το υπουργείο δεν είναι υπεύθυνο για την τήρηση των μητρώων ζωικού κεφαλαίου και βασίζεται σε στοιχεία που παρέχουν οι δήμοι.
«Έχουν γίνει καταγγελίες στην ευρωπαϊκή εισαγγελία»
Ειδικοί υποστηρίζουν ότι η χώρα δεν διαθέτει ένα ασφαλές και αξιόπιστο μητρώο στο οποίο θα μπορούσε να βασιστεί η καταβολή των κτηνοτροφικών επιδοτήσεων.
«Αν δεν πραγματοποιήσουμε μια πανεθνική απογραφή του ζωικού κεφαλαίου, ώστε να δούμε τι πραγματικά έχουμε, δεν θα έχουμε ξεκάθαρη εικόνα», δήλωσε ο Δημόπουλος.
Καταγγελίες για την απόκλιση μεταξύ των καταγεγραμμένων επιδοτήσεων και του επίσημου μεγέθους του εθνικού κοπαδιού βοοειδών έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) από το νεοσύστατο κόμμα ΕΛΑΣ, του πρώην πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα, το οποίο πραγματοποίησε τη δική του μελέτη για τον αριθμό των ζώων.
«Έχουν σταλεί καταγγελίες στην EPPO», δήλωσε ο Θωμάς Μόσχος, επικεφαλής της αγροτικής πολιτικής του κόμματος. Πρόσθεσε ότι ο Αγροτικός Σύλλογος Καστοριάς, μια οργάνωση μικρομεσαίων αγροτών της οποίας είναι πρόεδρος, καθώς και άλλες ενώσεις, έχουν ήδη υποβάλει υποθέσεις στην ευρωπαϊκή Αρχή.
Η EPPO αρνήθηκε να επιβεβαιώσει ότι εξετάζει το συγκεκριμένο ζήτημα, ωστόσο ήδη διερευνά δεκάδες υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται πρόσωπα που φέρονται να έλαβαν ευρωπαϊκές αγροτικές επιδοτήσεις για βοσκοτόπια τα οποία δεν τους ανήκαν ή δεν είχαν μισθώσει, ή για αγροτικές εργασίες που δεν είχαν πραγματοποιήσει.
Το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ
Τον Ιούλιο, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανακοίνωσε ότι παρέπεμψε 22 κατηγορούμενους, μεταξύ των οποίων τέσσερις βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, στο πλαίσιο της έρευνάς της για αγροτικές απάτες. Οι δίκες των βουλευτών αρχίζουν στην Αθήνα τον Οκτώβριο. Όλοι αρνούνται ότι έχουν διαπράξει οποιαδήποτε παράβαση.
Σύμφωνα με έγγραφο που υπέβαλε η EPPO στο ελληνικό Κοινοβούλιο, ζητώντας την άρση της ασυλίας αρκετών βουλευτών, κτηνίατροι και στελέχη του ΟΠΕΚΕΠΕ — του οργανισμού που ήταν μέχρι πρόσφατα υπεύθυνος για την καταβολή των ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων και καταργήθηκε εξαιτίας του σκανδάλου — φέρεται να διαδραμάτισαν ρόλο στη διόγκωση των καταγεγραμμένων αριθμών του ζωικού κεφαλαίου.
Μία από τις υποθέσεις που ερευνά η EPPO και αφορά βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας σχετίζεται με φερόμενες επιδοτήσεις που καταβλήθηκαν σε κτηνοτρόφο για περισσότερες αγελάδες από όσες πραγματικά διέθετε.
Σύμφωνα με τη δικογραφία που είδε το Politico, ο βουλευτής τηλεφώνησε σε υψηλόβαθμο αξιωματούχο του ΟΠΕΚΕΠΕ προκειμένου να πιέσει για την καταβολή της επιδότησης. Φέρεται μάλιστα να είπε ότι ένας κτηνίατρος είχε ήδη τροποποιήσει τον αριθμό των ζώων του κτηνοτρόφου στην επίσημη κτηνιατρική βάση δεδομένων, αυξάνοντας έτσι το ποσό της επιδότησης που δικαιούνταν. Η υπόθεση θα εκδικαστεί στις 2 Οκτωβρίου.
Το σκάνδαλο έχει οδηγήσει την κυβέρνηση στην εισαγωγή νέων ελεγκτικών μηχανισμών, όπως ένα ηλεκτρονικό σύστημα αναγνώρισης προβάτων και κατσικιών με τη χρήση ειδικών καψουλών, γνωστών ως boluses, οι οποίες τοποθετούνται στο στομάχι των ζώων.
Το σύστημα αναμένεται να εφαρμοστεί πιλοτικά φέτος σε εκμεταλλεύσεις με περισσότερα από 900 ζώα, καλύπτοντας περίπου 700.000 πρόβατα και κατσίκες, προτού επεκταθεί τα επόμενα χρόνια.
Τον Μάρτιο, η Ελλάδα υπέβαλε στις ευρωπαϊκές Αρχές σχέδιο δράσης με μέτρα που αποσκοπούν στην αποτροπή της παράνομης ή λανθασμένης καταβολής αγροτικών επιδοτήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με την Ελλάδα, ώστε να βοηθήσει στην «περαιτέρω βελτίωση της διαχείρισης» των ευρωπαϊκών αγροτικών επιδοτήσεων.
«Σημειώνεται σημαντική πρόοδος», δήλωσε σε γραπτή ανακοίνωση ο επίτροπος Γεωργίας Κριστόφ Χάνσεν. «Ωστόσο, υπάρχει ακόμη δουλειά που πρέπει να γίνει».
