Εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με συντριπτική πλειοψηφία, η ετήσια έκθεση για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, συγκεντρώνοντας 381 ψήφους υπέρ, 107 κατά και 171 αποχές. Στο κείμενο γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην πολιτική της «Γαλάζιας Πατρίδας» που επιδιώκει να νομιμοποιήσει η Άγκυρα, η οποία και επικρίνεται, στο casus belli, καθώς και στις παραβιάσεις εις βάρος της Ελλάδας και της Κύπρου.
Η συγκεκριμένη έκθεση, την οποία συνέταξε ο Ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Νάτσο Σάντσες Αμόρ, σημειώνει ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν «παγώσει από το 2018» λόγω της υποβάθμισης του κράτους δικαίου. Βάσει αυτού, επισημαίνεται ότι εξαιτίας της «έλλειψης προόδου» και της «οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας» στη χώρα, «η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν μπορεί να επανεκκινήσει υπό τις παρούσες συνθήκες».
Αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου, το Ευρωκοινοβούλιο υπογραμμίζει τη «δεινή κατάσταση» και τη «δημοκρατική οπισθοδρόμηση» του τελευταίου διαστήματος, κάνοντας λόγο για «με επίμονους νόμους και μέτρα που αποσκοπούν στον περιορισμό του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων». Παράλληλα, ζητείται ο τερματισμός των επιθέσεων κατά των δικαιωμάτων της αντιπολίτευσης, με ειδική μνεία στην κατάσταση του CHP και του υποψηφίου του για την προεδρία, Εκρέμ Ιμάμογλου, καθώς και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, νομικών, δημοσιογράφων, καλλιτεχνών, ακαδημαϊκών και ακτιβιστών.
Για πρώτη φορά, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικρίνει έντονα τη στάση σιωπής που τηρούν άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και κράτη-μέλη απέναντι στην αποδυνάμωση του κράτους δικαίου στην Τουρκία, προτρέποντάς τα να γίνουν «πιο ηχηρά» στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Ταυτόχρονα, το ΕΚ καλεί την τουρκική πλευρά, τα ευρωπαϊκά όργανα και τα κράτη-μέλη να εργαστούν, πέρα από τη στασιμότητα της ενταξιακής διαδικασίας, προς την κατεύθυνση μιας «στενότερη, πιο δυναμική και στρατηγική εταιρική σχέση». Η έκθεση αναλύει τις ευρωτουρκικές σχέσεις εκτός του πλαισίου της ένταξης, εστιάζοντας σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος και ζητώντας εκ νέου την επανέναρξη των διαλόγων υψηλού επιπέδου για κοινές προκλήσεις, όπως ο εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης. Υπογραμμίζεται επίσης η ανάγκη να εκπληρώσει η Τουρκία τα απαιτούμενα κριτήρια για την απελευθέρωση του καθεστώτος των θεωρήσεων (βίζα).
Περιφερειακή συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας
Το Ευρωκοινοβούλιο στηρίζει τον ελληνοτουρκικό διάλογο, αναφέροντας ως παράδειγμα τη σύνοδο κορυφής Μητσοτάκη-Ερντογάν του Φεβρουαρίου 2026, για την εκτόνωση της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, ζητά από την Τουρκία να εφαρμόσει μια «εποικοδομητική και όχι διεκδικητική ή επιθετική προσέγγιση» στην περιοχή. Επικρίνει τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», εκφράζει ανησυχία για το casus belli κατά της Ελλάδας, θεωρώντας το ασύμβατο μεταξύ γειτόνων και συμμάχων, και καταδικάζει τις παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κύπρου.
Ειδικότερα, καταγράφονται οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, η εργαλειοποίηση των NAVTEX, οι παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκά ενεργειακά έργα όπως ο Great Sea Interconnector και ο EastMed, οι αντιδράσεις για το ελληνικό θαλάσσιο πάρκο στο Αιγαίο και η παράνομη αλιεία από τουρκικά σκάφη στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Η Άγκυρα καλείται να σεβαστεί την κυριαρχία των κρατών-μελών και το δικαίωμά τους για οριοθέτηση ΑΟΖ βάσει του διεθνούς δικαίου και της UNCLOS, ενώ επαναλαμβάνεται ότι το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτες χώρες».
Επιπλέον, τονίζεται η ανάγκη εφαρμογής των συστάσεων της Επιτροπής της Βενετίας για τις μειονότητες στην Ίμβρο και την Τένεδο, ο σεβασμός και η αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας και του τίτλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Εκφράζεται ανησυχία για την προστασία μνημείων όπως η Αγία Σοφία και η Μονή Παναγίας Σουμελά, καθώς και για βανδαλισμούς σε θρησκευτικούς χώρους μειονοτήτων, με αίτημα την τήρηση των αποφάσεων της UNESCO.
Ασφάλεια και Άμυνα
Στον τομέα αυτό, η έκθεση αναγνωρίζει τη γεωπολιτική σημασία της Τουρκίας για την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, καθώς και τον ρόλο της σε κρίσιμες περιοχές όπως η Μαύρη Θάλασσα, η Ουκρανία, ο Νότιος Καύκασος και η Μέση Ανατολή. Αν και το ΕΚ τάσσεται υπέρ της αμυντικής συνεργασίας σε τομείς κοινού ενδιαφέροντος, εκφράζει προβληματισμό για το γεγονός ότι η Άγκυρα εμποδίζει τη συνεργασία ΕΕ-ΝΑΤΟ αποκλείοντας κράτος-μέλος της ΕΕ, και ζητά τον τερματισμό αυτής της τακτικής.
Παράλληλα, διαπιστώνεται μείωση της ευθυγράμμισης της Τουρκίας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας της ΕΕ, η οποία έπεσε από το 6% το 2024 στο 4% το 2025. Το ΕΚ ανησυχεί για την αντιδυτική ρητορική των τουρκικών αρχών και ζητά την άρση εμποδίων που κλονίζουν την εμπιστοσύνη, όπως το casus belli, οι αμφισβητήσεις κυριαρχίας και η κατοχή του ρωσικού συστήματος S-400. Ανησυχία εκφράζεται και για την προσέγγιση της χώρας με τους BRICS+ και τον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης, καθώς μια πλήρης ένταξη στους BRICS+ κρίνεται ασύμβατη με την ευρωπαϊκή της προοπτική.
Παρά τις επιφυλάξεις, το ΕΚ σημειώνει ότι λόγω των γεωπολιτικών δεδομένων «θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες συνεργασίας με την Τουρκία στο πλαίσιο των τρεχουσών και μελλοντικών πολιτικών της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας», καλώντας ταυτόχρονα την Άγκυρα «να άρει τα σοβαρά εμπόδια που υπονομεύουν την εμπιστοσύνη μεταξύ εταίρων και συμμάχων».
Κυπριακό
Το ΕΚ επιβεβαιώνει ότι η μοναδική λύση για το Κυπριακό είναι μια δίκαιη και βιώσιμη διευθέτηση στο πλαίσιο του ΟΗΕ, με τη μορφή δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας, με μία διεθνή προσωπικότητα, μία κυριαρχία, μία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα. Χαιρετίζει τις άτυπες συναντήσεις του 2025-2026 για την επανέναρξη των συνομιλιών, αλλά καταδικάζει τις μονομερείς ενέργειες της Τουρκίας στα Βαρώσια και τον σφετερισμό ελληνοκυπριακών περιουσιών, ζητώντας την αποχώρηση των στρατευμάτων και τον σεβασμό της Πράσινης Γραμμής. Υπογραμμίζεται ότι η ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας εξαρτάται από τη συμμόρφωση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και τη συμβολή της Άγκυρας στην επίλυση του Κυπριακού.
Τι δήλωσε ο εισηγητής
Ο εισηγητής Νάτσο Σάνσεθ Αμόρ επανέλαβε ότι «η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ δεν μπορεί να επανεκκινηθεί υπό τις τρέχουσες συνθήκες». Ανέφερε ότι επί μια δεκαετία δεν υπάρχουν θετικές εξελίξεις και ότι διαπιστώνεται απροθυμία συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές αξίες. Πρόσθεσε ότι «πλέον η Τουρκία είναι μια πραγματικά αυταρχική χώρα» και αναρωτήθηκε «τι δουλειά μπορεί να έχει στην ΕΕ μια αυταρχική χώρα», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι μέρος της κοινωνίας των πολιτών επιθυμεί τη δημοκρατία. Συμπλήρωσε ότι «δεν θέλουμε να σκοτώσουμε και την τελευταία τους ελπίδα», αλλά το κράτος δικαίου παραμένει βασική προϋπόθεση.
Τέλος, επεσήμανε την ανάγκη για ένα λειτουργικό πλαίσιο σχέσεων, στο οποίο η Ελλάδα και η Κύπρος αποτελούν βασικούς πυλώνες, σημειώνοντας ότι τα ζητήματα ασφάλειας είναι κεντρικά, αλλά απαιτείται η αντιμετώπιση των ελλειμμάτων εμπιστοσύνης.
