Ξαπλώνουμε στον καναπέ μετά το μεσημέρι και όταν ανοίγουμε ξανά τα μάτια έχει περάσει μία ώρα. Σηκωνόμαστε με βαρύ κεφάλι, δεν ξέρουμε καλά καλά τι ώρα είναι και αντί να αισθανόμαστε ξεκούραστοι, μοιάζουμε να χρειαζόμαστε… άλλον έναν ύπνο.
Γιατί ένας υπνάκος μάς αναζωογονεί κάποιες φορές, ενώ άλλες μάς διαλύει;
Το κλειδί δεν βρίσκεται μόνο στο αν κοιμηθήκαμε. Βρίσκεται κυρίως στο πόσο βαθιά προλάβαμε να κοιμηθούμε πριν χτυπήσει το ξυπνητήρι.
Το «γλυκό σημείο» του σύντομου υπνάκου
Για έναν ενήλικα που θέλει ένα γρήγορο διάλειμμα μέσα στην ημέρα, ένας σύντομος υπνάκος περίπου 20 – 30 λεπτών αποτελεί συνήθως μια καλή επιλογή.
Ο στόχος είναι να κοιμηθούμε αρκετά ώστε να πάρουμε τα οφέλη των πρώτων, ελαφρύτερων σταδίων του ύπνου, χωρίς να προχωρήσουμε πολύ βαθιά στον κύκλο του.
Ένας σύντομος υπνάκος μπορεί να βελτιώσει προσωρινά την εγρήγορση, τη διάθεση και την απόδοση – χωρίς να μας αφήσει απαραίτητα με εκείνη τη χαρακτηριστική «ομίχλη» στο κεφάλι.
Γιατί τα 45 ή 60 λεπτά μπορεί να μας κάνουν χειρότερα
Όσο παρατείνεται ο ύπνος, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να περάσουμε σε βαθύτερα στάδια. Και αν το ξυπνητήρι μάς πετύχει εκεί, ο εγκέφαλος δεν περνά στιγμιαία από τον βαθύ ύπνο στην πλήρη εγρήγορση.
Το αποτέλεσμα ονομάζεται sleep inertia – αδράνεια ύπνου. Είναι εκείνο το διάστημα μετά το ξύπνημα κατά το οποίο αισθανόμαστε νωθροί, αποπροσανατολισμένοι και δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε. Η αντίδραση και η νοητική απόδοση μπορεί επίσης να είναι προσωρινά μειωμένες.
Γι’ αυτό ο «λίγος ύπνος» που έγινε κατά λάθος μία ώρα μπορεί να μας κάνει να αναρωτιόμαστε γιατί σηκωθήκαμε χειρότερα απ’ ό,τι ξαπλώσαμε.
Και αν θέλουμε να κοιμηθούμε περισσότερο;
Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα δεύτερη επιλογή.
Αν έχουμε τον χρόνο και πραγματικά χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ανάπαυση, ένας υπνάκος περίπου 90 λεπτών μπορεί να επιτρέψει την ολοκλήρωση ενός περίπου πλήρους κύκλου ύπνου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα «90 λεπτά» αποτελούν μαγικό αριθμό για όλους. Οι κύκλοι ύπνου διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο και ακόμη και στον ίδιο άνθρωπο μέσα στη νύχτα.
Και ένας τόσο μεγάλος μεσημεριανός ύπνος έχει ένα προφανές μειονέκτημα: μπορεί να μειώσει την πίεση για ύπνο το βράδυ και να δυσκολέψει την κανονική νυχτερινή κατάκλιση.
Τι ώρα πρέπει να κάνουμε τον υπνάκο;
Όσο πιο αργά κοιμόμαστε μέσα στην ημέρα, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να επηρεάσουμε τον βραδινό ύπνο.
Γι’ αυτό, εφόσον θέλουμε να κοιμηθούμε λίγο, οι πρώτες απογευματινές ώρες είναι γενικά προτιμότερες από έναν υπνάκο αργά το απόγευμα ή το βράδυ.
Υπάρχει μάλιστα ένας φυσιολογικός λόγος που πολλοί νιώθουμε νύστα μετά το μεσημέρι. Η εγρήγορσή μας παρουσιάζει μια φυσική πτώση εκείνες τις ώρες λόγω του κιρκάδιου ρυθμού. Δεν φταίει επομένως αποκλειστικά το βαρύ γεύμα που μόλις φάγαμε.
Ο καφές πριν από τον ύπνο – όσο παράξενο κι αν ακούγεται
Υπάρχει και το λεγόμενο coffee nap: πίνουμε έναν καφέ και αμέσως μετά κοιμόμαστε για περίπου 20 λεπτά.
Η λογική είναι ότι η καφεΐνη δεν δρα ακαριαία. Μέχρι να αρχίσει να γίνεται περισσότερο αισθητή η επίδρασή της, ο σύντομος υπνάκος τελειώνει.
Υπάρχουν μελέτες που έχουν δείξει όφελος στον συνδυασμό καφεΐνης και σύντομου ύπνου ως προς την εγρήγορση. Δεν είναι όμως ιδανική λύση για όλους – ειδικά για ανθρώπους που είναι ευαίσθητοι στην καφεΐνη ή σκοπεύουν να κοιμηθούν σχετικά νωρίς το βράδυ.
Το ξυπνητήρι που αξίζει να βάλουμε
Αν λοιπόν θέλουμε απλώς να «φορτίσουμε τις μπαταρίες» μας μέσα στη μέρα, το ασφαλέστερο στοίχημα είναι ένας σύντομος υπνάκος περίπου 20 – 30 λεπτών.
Δεν χρειάζεται να κοιμηθούμε πολύ για να πάρουμε κάτι από τον ύπνο.
Και αυτό ίσως εξηγεί το παράδοξο που έχουμε όλοι ζήσει: ορισμένες φορές ξυπνάμε ύστερα από 15-20 λεπτά και αισθανόμαστε καινούργιοι, ενώ μετά από μία ώρα ψάχνουμε να θυμηθούμε ποια μέρα είναι.
Στον μεσημεριανό ύπνο, περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερα. Μερικές φορές, το δύσκολο δεν είναι να αποκοιμηθούμε – είναι να ξυπνήσουμε την κατάλληλη στιγμή.
– https://www.naftemporiki.gr/
