Όταν ακούμε τη λέξη ευφυΐα, το μυαλό πηγαίνει εύκολα σε υψηλό IQ, γρήγορη επίλυση προβλημάτων ή εντυπωσιακές σχολικές επιδόσεις. Η ανθρώπινη νοημοσύνη, όμως, μπορεί να εκφράζεται με πολύ περισσότερους τρόπους.
Ο Howard Gardner, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Harvard, πρότεινε ήδη από το 1983, στο βιβλίο του Frames of Mind, τη θεωρία των πολλαπλών τύπων νοημοσύνης, περιγράφοντας διαφορετικές μορφές της, από τη γλωσσική και τη μουσική έως τη διαπροσωπική.
Και στην καθημερινότητα, ο τρόπος με τον οποίο ένας άνθρωπος σκέφτεται, αντιδρά, μαθαίνει και προσαρμόζεται μπορεί να αποκαλύπτει περισσότερα από έναν αριθμό σε ένα τεστ.
- Δεν θεωρούν ποτέ ότι «τα ξέρουν όλα»
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία είναι η διάθεση για συνεχή μάθηση.
Οι άνθρωποι με υψηλές γνωστικές ικανότητες τείνουν να παραμένουν ανοιχτοί σε καινούργιες πληροφορίες, στην κριτική και στην προσωπική βελτίωση. Δεν βλέπουν απαραίτητα ένα λάθος ως πλήγμα στην εικόνα τους, αλλά ως πληροφορία που μπορεί να τους βοηθήσει να κινηθούν διαφορετικά την επόμενη φορά.
Η ανάγκη να εξελίσσονται δεν εξαρτάται πάντα από την επιβεβαίωση των γύρω τους. Η ίδια η διαδικασία της μάθησης είναι συχνά αρκετή.
- Πριν αποφασίσουν, βλέπουν περισσότερες από μία πλευρές
Η εξυπνάδα δεν φαίνεται μόνο στο πόσο γρήγορα παίρνει κάποιος μια απόφαση, αλλά και στον τρόπο που φτάνει σε αυτήν.
Η αναλυτική σκέψη επιτρέπει την εξέταση διαφορετικών επιλογών, των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων τους και των πιθανών συνεπειών.
Αντί για μια παρορμητική απάντηση, υπάρχει συχνά ένα μικρό εσωτερικό «φίλτρο»: Τι ξέρω; Τι μου λείπει; Ποια επιλογή είναι πραγματικά εφαρμόσιμη;
- Έχουν μεγαλύτερο έλεγχο στις αντιδράσεις τους
Το να μπορεί κάποιος να σταματήσει για λίγο πριν αντιδράσει είναι πολύ πιο σημαντική δεξιότητα απ’ όσο φαίνεται.
Ο αυτοέλεγχος συνδέεται με την ικανότητα διαχείρισης παρορμήσεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών. Αντί να αφήνουν μια στιγμιαία ένταση να καθορίσει την επόμενη κίνηση, οι άνθρωποι με ισχυρή αυτοπειθαρχία μπορούν να διατηρούν μεγαλύτερη ψυχραιμία ακόμη και υπό πίεση.
Δεν σημαίνει ότι δεν θυμώνουν ή δεν αγχώνονται. Σημαίνει ότι το συναίσθημα δεν παίρνει απαραίτητα τον έλεγχο της απόφασης.
- Καταλαβαίνουν καλύτερα τι νιώθουν οι ίδιοι – και οι άλλοι
Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μια διαφορετική πλευρά της ανθρώπινης ικανότητας.
Περιλαμβάνει την αναγνώριση των δικών μας συναισθημάτων, αλλά και την κατανόηση του τι μπορεί να αισθάνεται κάποιος απέναντί μας. Ενσυναίσθηση, σωστό timing και προσαρμογή της συμπεριφοράς ανάλογα με την περίσταση μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά στις προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις.
Μερικές φορές η εξυπνάδα δεν φαίνεται στην πιο εντυπωσιακή απάντηση, αλλά στο να ξέρεις πότε αξίζει να μιλήσεις και πότε να ακούσεις.
- Παρατηρούν εκεί που οι άλλοι προσπερνούν
Οι λεπτομέρειες για κάποιους είναι απλώς θόρυβος. Για άλλους είναι πληροφορία.
Ένας ιδιαίτερα αναλυτικός άνθρωπος μπορεί να εντοπίζει μοτίβα, ασυνέπειες, λάθη ή μικρές αλλαγές που περνούν απαρατήρητες από τους περισσότερους.
Αυτή η ικανότητα δεν σχετίζεται μόνο με την παρατήρηση. Χρειάζεται και επεξεργασία: να μπορεί κάποιος να ξεχωρίσει ποια λεπτομέρεια έχει πραγματικά σημασία.
- Κάνουν πολλές ερωτήσεις – και δεν φοβούνται να πουν «δεν ξέρω»
Η περιέργεια βρίσκεται πολύ ψηλά στη λίστα.
Οι άνθρωποι που αγαπούν να μαθαίνουν δεν αρκούνται εύκολα σε μια επιφανειακή εξήγηση. Θέλουν να μάθουν το «πώς», το «γιατί» και το «τι θα συνέβαινε αν».
Και αυτή η περιέργεια μπορεί να αφορά σχεδόν τα πάντα: ανθρώπους, ιστορία, επιστήμη, κοινωνία, πολιτισμό ή έναν εντελώς άγνωστο μέχρι χθες τομέα.
Το πιο ενδιαφέρον; Το «δεν ξέρω» δεν αποτελεί απαραίτητα αδυναμία. Μπορεί να είναι η αρχή μιας πολύ καλής ερώτησης.
- Προσαρμόζονται όταν οι συνθήκες αλλάζουν
Ένα μυαλό μπορεί να είναι εξαιρετικό στην επίλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος. Η πραγματική πρόκληση αρχίζει όταν αλλάζουν οι κανόνες.
Η προσαρμοστικότητα αφορά ακριβώς αυτή την ικανότητα: να αναγνωρίζεις ότι μια στρατηγική που λειτουργούσε μέχρι χθες μπορεί να μη λειτουργεί σήμερα.
Οι ευέλικτοι άνθρωποι μπορούν να αλλάζουν προσέγγιση όταν χρειάζεται, χωρίς να εγκαταλείπουν κάθε σταθερότητα ή στόχο.
- Δεν πιστεύουν αυτομάτως ό,τι ακούνε
Η κριτική σκέψη είναι ίσως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά.
Αντί να αποδέχονται μια πληροφορία επειδή ακούγεται πειστική, την εξετάζουν. Αναζητούν τη λογική πίσω από αυτήν, ελέγχουν αν υπάρχουν αντιφάσεις και προσπαθούν να ξεχωρίσουν το γεγονός από την άποψη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι αμφισβητούν τα πάντα από αντίδραση. Σημαίνει ότι δεν θεωρούν κάτι αληθινό μόνο επειδή ειπώθηκε με βεβαιότητα.
- Παίρνουν χρόνο για να καταλάβουν πριν απαντήσουν
Η γρήγορη απάντηση συχνά εντυπωσιάζει. Δεν είναι όμως πάντα η καλύτερη.
Οι παρατηρητικοί άνθρωποι έχουν την τάση να συγκεντρώνουν πληροφορίες, να εξετάζουν το περιβάλλον και να προσπαθούν να καταλάβουν τι πραγματικά συμβαίνει πριν καταλήξουν σε συμπέρασμα.
Με άλλα λόγια, η σκέψη προηγείται της αντίδρασης.
Και αυτή η μικρή χρονική απόσταση μπορεί να είναι καθοριστική για μια καλύτερη απόφαση.
- Μπορούν να αλλάξουν γνώμη
Ίσως ένα από τα πιο παρεξηγημένα χαρακτηριστικά της ευφυΐας.
Ένας πραγματικά ανοιχτόμυαλος άνθρωπος μπορεί να ακούσει μια διαφορετική θέση χωρίς να αισθανθεί ότι απειλείται. Εάν προκύψουν καλύτερα στοιχεία, μπορεί ακόμη και να αναθεωρήσει αυτό που πίστευε μέχρι τότε.
Δεν πρόκειται για αναποφασιστικότητα. Είναι η αναγνώριση ότι η γνώση δεν μένει ακίνητη και ότι μια άποψη μπορεί να χρειάζεται διόρθωση όταν αλλάζουν τα δεδομένα.
Η εξυπνάδα δεν χωρά σε έναν αριθμό
Κανένα από αυτά τα χαρακτηριστικά, μόνο του, δεν αποτελεί «τεστ ευφυΐας». Ούτε σημαίνει ότι κάθε ιδιαίτερα έξυπνος άνθρωπος πρέπει να διαθέτει και τα δέκα.
Αποτυπώνουν όμως κάτι που το IQ από μόνο του δεν μπορεί να περιγράψει πλήρως: τον τρόπο με τον οποίο κάποιος μαθαίνει, επεξεργάζεται πληροφορίες, αλληλεπιδρά με τους άλλους και ανταποκρίνεται όταν ο κόσμος γύρω του αλλάζει.
Και ίσως εκεί βρίσκεται μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές της νοημοσύνης: όχι απλώς στο πόσα γνωρίζουμε, αλλά στο τι κάνουμε όταν συναντάμε κάτι που ακόμη δεν γνωρίζουμε.
- πηγη Pelop
