Καταπατημένα ακίνητα του Δημοσίου: Πώς θα τα εξαγοράσετε – Ο αναλυτικός οδηγός

Στο «κυνήγι» δεκάδων δικαιολογητικών και πιστοποιητικών θα πρέπει να επιδοθούν το επόμενο διάστημα χιλιάδες ιδιώτες που θέλουν να εξαγοράσουν καταπατημένες εκτάσεις του Δημοσίου. Η αναλυτική λίστα με τα δικαιολογητικά περιλαμβάνεται σε κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ, κυρώνοντας την έναρξη του «μαραθώνιου» που θα πρέπει να «τρέξουν» οι ενδιαφερόμενοι.

Η διαδικασία για την εξαγορά των 90.000 καταπατημένων ακινήτων θα ξεκινησει από τις 30 Σεπτεμβρίου 2024, με την υποβολή αιτήσεων μέσω της νέας πλατφόρμας από ιδιώτες σε 20 Περιφερειακές Ενότητες της χώρας, ενώ από την 31η Οκτωβρίου 2024 δεκτές θα γίνονται αιτήσεις για ακίνητα στο σύνολο της επικράτειας. Οι αιτήσεις καθώς και όλες οι σχετικές διαδικασίες και η επικοινωνία των αιτούντων με τις αρμόδιες υπηρεσίες θα πραγματοποιούνται αποκλειστικά μέσω της νέας ψηφιακής πλατφόρμας, η οποία θα παραμείνει ανοιχτή για την υποβολή των αιτήσεων έως το τέλος Οκτωβρίου 2025. Το τίμημα εξαγοράς εξοφλείται είτε εφάπαξ, είτε τμηματικά σε 60 ισόποσες άτοκες μηνιαίες δόσεις, με ελάχιστο ποσό δόσης τα 100 ευρώ.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην απόφαση και όσα έχουν ανακοινωθεί από τα συναρμόδια υπουργεία:

Στην αίτηση εξαγοράς αναγράφονται το ονοματεπώνυμο, ο Αριθμός Φορολογικού Μητρώου, ο αριθμός τηλεφώνου, η ταχυδρομική διεύθυνση, η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του αιτούντος, καθώς και το προς εξαγορά δημόσιο ακίνητο, με επίκληση του παρόντος νόμου, κατά περίπτωση. Εάν η αίτηση υποβάλλεται για λογαριασμό νομικού προσώπου, συμπληρώνονται τα αντίστοιχα στοιχεία του νομίμου εκπροσώπου του. Η αίτηση εξαγοράς υπέχει, για όσα αναφέρονται σε αυτή, θέση υπεύθυνης δήλωσης.

Για κάθε νέα αίτηση δημιουργείται ψηφιακός φάκελος, στον οποίο περιλαμβάνονται όλα τα απαιτούμενα από τον ν. 5024/2023 στοιχεία, καθώς και όσα αρχεία επισυνάπτονται από τους αιτούντες κατά τη συμπλήρωση της αίτησης, ομαδοποιημένα σε κατηγορίες.

Στον ψηφιακό φάκελο της αίτησης περιλαμβάνονται:

α) Αν η αίτηση υποβάλλεται από φυσικό πρόσωπο:

• αα) Το ονοματεπώνυμο του αιτούντος ή του νομίμου εκπροσώπου νομικού προσώπου, εάν ο αιτών είναι νομικό πρόσωπο.
• αβ) Το πατρώνυμο.
• αγ) Ο Α.Φ.Μ.
• αδ) Στοιχεία διεύθυνσης κατοικίας, ήτοι:
• αδα) Περιφερειακή ενότητα.
• αδβ) Οδός.
• αδγ) Αριθμός.
• αδε) Ταχυδρομικός κώδικας.
• αε) Στοιχεία επικοινωνίας, ήτοι:
• αεα) Διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
• αεβ) Αριθμός σταθερού τηλεφώνου.
• αεγ) Αριθμός κινητού τηλεφώνου.

β) Αν η αίτηση υποβάλλεται από νομικό πρόσωπο:
βα) Προσωπικά στοιχεία του νομίμου εκπροσώπου του, σύμφωνα με τις υποπερ. αα) έως αεγ) της περ. α).

γ) Στοιχεία του δημόσιου ακινήτου, ήτοι:

• γα) Ο τύπος του ακινήτου.
• γβ) ΑΒΚ/ΑΚ/Αριθμός Τ.ΕΘ.Α.
• γγ) Κ.Α.Ε.Κ.
• γδ) Η χωρική αρμοδιότητα.
• γε) Ο.Τ.Α.
• γστ) Κ.Η.Δ.

γζ) Τα χαρακτηριστικά του ακινήτου, ήτοι:

• γζα) Εάν είναι εντός σχεδίου.
• γζβ) Εάν είναι σε παραμεθόρια περιοχή.
• γζγ) Εάν υφίσταται δασική έκταση > 20%.
• γζδ) Η ύπαρξη τυχόν κτίσματος/αυθαίρετης κατασκευής ή νομιμοποίησης.
• γζε) Εάν εμπίπτει σε περιοχή Natura/Ramsar/υδροβιότοπο.
• γη) Το είδος της έκτασης.
• γθ) Η προς εξαγορά έκταση.
• γι) Το εμβαδόν κτίσματος.
• για) Τα στοιχεία οικοδομικής άδειας (σε περίπτωση που υπάρχει), ήτοι:
• γιαα) Αριθμός οικοδομικής άδειας.
• γιαβ) Ημερομηνία ανέγερσης υφιστάμενου κτίσματος, τα οποία επισυνάπτονται.
• γιβ) Η αντικειμενική αξία με το σχετικό φύλλο υπολογισμού.
• γιγ) Τοπογραφικό διάγραμμα με ενσωματωμένο απόσπασμα ορθοφωτοχάρτη και υπεύθυνη δήλωση μηχανικού.
• γιδ) Υπεύθυνη δήλωση από το gov.gr ή με βεβαίωση γνησίου υπογραφής ότι δεν συντρέχουν οι εξαιρέσεις της παρ. 2 του άρθρου 5 του ν. 5024/2023.
• γιε) Υπεύθυνη δήλωση από το gov.gr ή με βεβαίωση γνησίου υπογραφής, στην οποία βεβαιώνεται η έκταση των προς εξαγορά δημόσιων ακινήτων, σύμφωνα με το εδ. γ’ της περ. β’ της παρ. 3, του άρθρου 4 του ν. 5024/2023.
• γιστ) Γεωαναφερμένο αρχείο διανύσματος χωρικής αποτύπωσης (τύπου zip, dxf ή dwg) του ακινήτου εξαρτημένο στο γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ ’87 με συνημμένη δήλωση μηχανικού του ν. 651/1977 (Α’ 207) και του ν. 1337/1983 (Α’ 33).
• γιζ) Απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος και κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου (Κ.Α.Ε.Κ.).
• γιη) Στοιχεία για τις περιοχές που ισχύει ο Κτηματολογικός Κανονισμός Δωδεκανήσου.
• γιθ) Βεβαίωση όρων δόμησης της αρμόδιας υπηρεσίας δόμησης.

κ) Στοιχεία της θέσης της προς εξαγορά έκτασης, ήτοι:

• κα) οι συντεταγμένες των κορυφών του πολυγώνου εξαγοράς ως αρχείο csv το οποίο επισυνάπτεται,
• κβ) χάρτης εστιασμένος στην παραπάνω έκταση.

ε) Στοιχεία που αφορούν την κατοχή ακινήτου, ήτοι:

• εα) τίτλοι και αποδεικτικά έγγραφα, όπως ορίζονται στις περ. η) και ι) της παρ. 6 του άρθρου 9 του ν.5024/2023,
• εβ) πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου για τα τελευταία πέντε έτη που προηγούνται της υποβολής της αίτησης του Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Ι.Α.),
• εγ) δήλωση του ακινήτου στο έντυπο «Ε9» για τα πέντε (5) τουλάχιστον έτη που προηγούνται της υποβολής της αίτησης εξαγοράς.
• στ) στοιχεία που αφορούν εξαιρέσεις του άρθρου 5 του ν. 5024/2023, με επισύναψη των σχετικών αποδεικτικών εγγράφων,

ζ) στοιχεία που αφορούν εκπτώσεις του άρθρου 7 και το τίμημα του άρθρου 8 του ν. 5024/2023, με την επισύναψη των σχετικών αποδεικτικών εγγράφων,

η) πρόσθετα δικαιολογητικά, ιδίως για την απόδειξη κατοχής του δημόσιου ακινήτου. Στο Ο.Π.Σ. έχει προβλεφθεί πλαίσιο για τη συμπλήρωση από τους αιτούντες σχολίων σε ελεύθερο κείμενο,

θ) e-paravolo με τον κωδικό του προς δέσμευση παραβόλου, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 9 του ν. 5024/2023.

Η πλατφόρμα

Η υποβολή των αιτήσεων γίνεται στη νέα ψηφιακή πλατφόρμα στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://aeda.apps.gov.gr. Η είσοδος γίνεται με κωδικούς ΤaxisΝet. Παρέχεται επίσης η δυνατότητα υποβολής της αίτησης εξαγοράς από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, το οποίο πρέπει να συμπληρώσει στο σύστημα τον ΑΦΜ του και να επισυνάψει υπεύθυνη δήλωση εξουσιοδότησης από το gov.gr ή με βεβαίωση γνησίου υπογραφής.

Οι προθεσμίες

Οι αιτήσεις εξαγοράς των ακινήτων ξεκινούν:

• 30 Σεπτεμβρίου 2024 για τις Περιφερειακές Ενότητες Αιτωλοακαρνανίας, Αρκαδίας, Έβρου, Εύβοιας, Ηρακλείου, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Κέρκυρας, Λάρισας, Λασιθίου, Λέσβου, Μαγνησίας, Ξάνθης, Πιερίας, Ρεθύμνου, Σάμου, Τρικάλων, Φθιώτιδας, Χανίων, Χίου. Η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων για τις περιοχές αυτές λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου 2025

• 31 Οκτωβρίου 2024 για όλες τις υπόλοιπες Περιφερειακές Ενότητες με την προθεσμία να λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2025.

Οι προϋποθέσεις

Βασική προϋπόθεση για την υποβολή αίτησης εξαγοράς, είναι η άσκηση από τον ίδιο τον αιτούντα ή τους δικαιοπαρόχους, επί δημοσίου ακινήτου, αδιαλείπτως κατοχή:

• • επί 30 τουλάχιστον έτη με τίτλο
• • επί 40 τουλάχιστον έτη χωρίς τίτλο, εφόσον ο αιτών χρησιμοποιεί το ακίνητο ως την κύρια κατοικία του ή ως βοηθητικό χώρο αυτής ή για να ασκεί τουριστική, βιοτεχνική, βιομηχανική, εμπορική ή αγροτική δραστηριότητα,
• • η δήλωση του ακινήτου στο έντυπο «Ε9» για τα 5 τουλάχιστον έτη που προηγούνται της αίτησης, προκειμένου να είναι σαφές ότι οι αιτούντες θεωρούσαν πως το ακίνητο είναι δικό τους.
• Επίσης:
• • Αίτηση μπορεί να υποβληθεί και για ακίνητα που δεν έχουν κτίσμα.
• • Τίθεται δεκαήμερη προθεσμία για την ενημέρωση του αιτούντος σε περίπτωση που λείπουν δικαιολογητικά. Δεν ισχύει πλέον η απαίτηση για προσκομιδή αεροφωτογραφιών καθώς δεν εξετάζεται πλέον η ύπαρξη ή μη κτίσματος.
• • Επεκτείνεται η δυνατότητα του Δημοσίου να αποφασίσει εξαίρεση από το δικαίωμα εξαγοράς για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Τα αρμόδια Υπουργεία θα προσδιορίσουν αιτιολογημένα τις περιοχές ή τα ακίνητα που πρέπει να εξαιρεθούν της διαδικασίας εξαγοράς.
• • Επισπεύδεται η προθεσμία υποβολής της συναίνεσης της Εταιρείας Ακινήτων του Δημοσίου σε 2 μήνες από 3 μήνες, που προβλεπόταν αρχικά.

Το παράβολο

Για την υποβολή της αίτησης στη νέα πλατφόρμα οι ενδιαφερόμενοι- δικαιούχοι θα πρέπει να πληρώσουν παράβολο 300 ευρώ το οποίο συμψηφίζεται με το τίμημα εξαγοράς ή επιστρέφεται εφόσον η αίτηση απορριφθεί.

Το πιστοποιητικό αποδοχής

Μετά την υποβολή της αίτησης και στην περίπτωση που εγκριθεί από την αρμόδια επιτροπή εντός 5 ημερών, εκδίδεται πιστοποιητικό αποδοχής το οποίο κοινοποιείται στον αιτούντα. Στο πιστοποιητικό αποδοχής περιλαμβάνονται η περιγραφή του εξαγοραζόμενου ακινήτου (εμβαδόν και όρια), τα στοιχεία του αιτούντος, το τίμημα εξαγοράς, καθώς και το ποσό της εφάπαξ και τμηματικής καταβολής.