Μειώνεται στην 5ετία η παραγραφή χρεών

Του Κώστα Κατίκου

Μειώνεται στην 5ετία, αντί 10ετία, ο χρόνος που θα μπορούν να παραγράφονται τα ασφαλιστικά χρέη, εφόσον δεν βεβαιώθηκαν από τότε που κατέστησαν ληξιπρόθεσμα. Η 5ετία σημαίνει ότι μια οφειλή που θα δημιουργηθεί το 2026 και θα βεβαιωθεί ως ληξιπρόθεσμη το 2026 θα παραγραφεί τον Ιανουάριο του 2032, ενώ, αν παρέμενε η 10ετής παραγραφή, το χρέος του 2026 θα παραγραφόταν τον Ιανουάριο του 2037.

Το νέο καθεστώς δίνει μεγαλύτερα περιθώρια οικονομικής ελευθερίας σε επιχειρήσεις και σε οφειλέτες του ΕΦΚΑ, καθώς δεν θα μένουν όμηροι των οφειλών τους για δεκαετίες, χωρίς να μπορούν να ορθοποδήσουν, αλλά θα μπορούν να κάνουν πιο γρήγορα μια νέα αρχή, χωρίς βάρη. Αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι αυτομάτως όλα τα χρέη θα σβήνουν εντός της 5ετίας από το 2026. Αντιθέτως, αυτό που λέει ο νόμος είναι ότι οι οφειλέτες θα έχουν πιο γρήγορα μια δεύτερη ή τρίτη ευκαιρία για να δραστηριοποιηθούν οικονομικά, γνωρίζοντας ότι, αν δεν τακτοποιήσουν τις οφειλές τους και ελεγχθούν πριν λήξει η 5ετία, θα συνεχίσουν να χρωστούν, καθώς η περίοδος παραγραφής θα ανανεωθεί για άλλα 5 χρόνια.

Η παραγραφή για χρέη στα Ταμεία ήταν 20ετής, αλλά με απόφαση του ΣτΕ έγινε 10ετής για χρέη που βεβαιώθηκαν μετά το 2016 και, με τον νόμο 4997/2022 που εφάρμοσε την απόφαση του ΣτΕ, η παραγραφή χρεών από τη 10ετία πέφτει στην 5ετία από το 2026 και μετά.

Για τις οφειλές που θα βεβαιωθούν για πρώτη φορά από 1/1/2026 και μετά, και ανάγονται σε περίοδο εισφορών μετά το 2026, ο χρόνος παραγραφής κατεβαίνει στην 5ετία και οι απαιτήσεις του e-ΕΦΚΑ από μη καταβληθείσες εισφορές χρονικής περιόδου ασφάλισης από 1/1/2026 και μεταγενέστερα θα παραγράφονται στην 5ετία.

Για παράδειγμα:

– Η αξίωση του e-ΕΦΚΑ για την είσπραξη οφειλής από εισφορές των μηνών 1/2026 έως και 12/2026 παραγράφεται 1/1/2032.

– Η αξίωση του e-ΕΦΚΑ για την είσπραξη οφειλής από εισφορές των μηνών 1/2027 έως και 12/2027 παραγράφεται την 1η/1/2033 κ.ο.κ.

Η μείωση του χρόνου παραγραφής σημαίνει ότι οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ θα πρέπει να αυξήσουν τους ελέγχους για τα ανείσπρακτα χρέη με χρόνο γέννησής τους από 1/1/2026 και μετά, ώστε να βεβαιωθούν εντός της 5ετίας, δηλαδή έως το 2031, διότι όσα καταστούν ληξιπρόθεσμα και δεν βεβαιωθούν εντός της 5ετίας αυτομάτως την 1η/1/2032 παραγράφονται.

Οι οφειλές που έχουν ήδη βεβαιωθεί και όσες βεβαιωθούν έως το τέλος του 2025 παραγράφονται εντός μίας 10ετίας από τότε που βεβαιώθηκαν, εφόσον εντός της 10ετίας δεν μεσολαβήσει άλλη ειδοποίηση που “μηδενίζει” τον χρόνο της παραγραφής. Αν στη λήξη της 10ετίας δεν έχει μεσολαβήσει άλλο διακοπτικό γεγονός (όχληση, ειδοποίηση, εξώδικο για την οφειλή), τότε η οφειλή θα υπόκειται σε παραγραφή 5ετίας.

Για παράδειγμα, οφειλή που βεβαιώθηκε το 2024 παραγράφεται την 1/1/2035. Αν το 2030 (εντός της 10ετούς παραγραφής) ειδοποιηθεί ο οφειλέτης για την εξόφλησή ή τη ρύθμιση του χρέους, τότε αυτομάτως διακόπτεται ο χρόνος της παραγραφής και ξεκινά η 5ετία, με την παραγραφή να πηγαίνει πλέον στο 2035.
Τα χρέη που ανάγονται σε περιόδους καταβολής εισφορών πριν από το 2026 εξακολουθούν να υπόκεινται σε 10ετή παραγραφή ακόμα και αν εντοπιστούν για πρώτη φορά μετά την 1/1/2026, ενώ στη συνέχεια θα υπόκεινται σε 5ετή παραγραφή.

Για παράδειγμα:

– Οφειλή του 2017 που δεν έχει βεβαιωθεί από ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ παραγράφεται κανονικά την 1η/1/2028. Αν όμως βεβαιωθεί το 2026, η παραγραφή διακόπτεται και το χρέος υπόκειται στο νέο καθεστώς παραγραφής, δηλαδή στην 5ετία, που λήγει το 2031.

– Οφειλή του 2020 που δεν έχει βεβαιωθεί από ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ παραγράφεται κανονικά την 1η/1/2029. Αν βεβαιωθεί το 2026, η παραγραφή διακόπτεται και το χρέος υπόκειται στο νέο καθεστώς παραγραφής, δηλαδή στην 5ετία, που λήγει το 2031.

Προσοχή: Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που θα τύχουν παραγραφής χρεών, είτε λόγω της 10ετίας είτε με την 5ετία που θα ισχύει για τις οφειλές από το 2026 και μετά, θα χάσουν και το αντίστοιχο διάστημα από τον χρόνο ασφάλισης και από το ποσό σύνταξης. Μπορούν όμως είτε να πληρώσουν μέρος από τον παραγραμμένο χρόνο, για να συμπληρώσουν ασφαλιστικό χρόνο προκειμένου να βγουν στη σύνταξη, είτε να προβούν σε αναγνωρίσεις πλασματικών ετών.

Τι ισχύει με τη 10ετή παραγραφή

Η 10ετής παραγραφή αφορά τα χρέη που βεβαιώθηκαν στα Ταμεία από 12/5/2016 και μετά και κατά τον χρόνο βεβαίωσής τους είχε συμπληρωθεί 10ετία. Αυτό σημαίνει ότι όσα χρέη καταλογίστηκαν μετά το 2016, και ανατρέχουν πέραν της 10ετίας, αυτομάτως σβήνονται από την καρτέλα των οφειλών.

Για παράδειγμα:

– Οφειλή της περιόδου 2004-2020, η οποία βεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2024, θεωρείται παραγεγραμμένη για το διάστημα 2004 έως και 2013, διότι υπερβαίνει τη 10ετία κατά τη βεβαίωση της οφειλής. Επομένως, η ενεργή οφειλή είναι αυτή που αφορά το διάστημα 2014-2024.

– Οφειλή της περιόδου 2010-2015, η οποία βεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025, θεωρείται παραγεγραμμένη για το διάστημα 2010-2014, διότι είναι πέραν της 10ετίας εντός της οποίας βεβαιώθηκε η οφειλή. Επομένως, η ενεργή οφειλή είναι αυτή της περιόδου 2015-2025.

Ο χρόνος παραγραφής μηδενίζεται με “διακοπτικό” γεγονός. Διακοπτικό γεγονός που σταματά και ανανεώνει το διάστημα της παραγραφής υπάρχει όταν ο ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ ειδοποιήσουν τον οφειλέτη –πριν από την παραγραφή– με οποιονδήποτε τρόπο ή ενέργεια για την είσπραξη του χρέους. Ενέργειες που διακόπτουν την παραγραφή είναι η ειδοποίηση για την οφειλή με δικαστικό επιμελητή-κλητήρα, επιστολή, ηλεκτρονική ειδοποίηση, διοικητική εκτέλεση για την ανάκτηση της οφειλής, κατάσχεση επί κινητής/ακίνητης περιουσίας ή απαίτησης εις χείρας τρίτου, προσδιορισμός προγράμματος πλειστηριασμού.

Πότε παραγράφονται χρέη στον ΕΦΚΑ