Το απόγευμα του Σαββάτου, σε ξενοδοχείο της Ελούντας, πραγματοποιήθηκε μια ξεχωριστή εκδήλωση με αφορμή την παρουσία ενός ασυνήθιστου επισκέπτη στα νερά της περιοχής: του μικρού μπλε καβουριού (Portunus segnis), ενός ξενικού είδους που έχει βρει καταφύγιο στη Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο Κώστας Ντούνας, συνταξιούχος Διευθυντής Ερευνών του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Βιολογίας και Γενετικής Κρήτης του ΕΛΚΕΘΕ, ο οποίος έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της επιστημονικής του πορείας στον Κόλπο της Ελούντας από το 1987 μέχρι και σήμερα.
Το «μπλε» φαινόμενο και οι προβληματισμοί
Η ξαφνική εμφάνιση του μπλε καβουριού στην Ελούντα προκάλεσε έκπληξη, ακόμη και στην επιστημονική κοινότητα. Αν και το είδος αυτό είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά στη Μεσόγειο ήδη από το 1924, μόλις τα τελευταία χρόνια παρουσίασε εκρηκτική αύξηση στον πληθυσμό του στην περιοχή, φτάνοντας στο σημείο να θυμίζει… εισβολή.
Τα καβούρια –ιδιαίτερα τα μεγάλα αρσενικά που φτάνουν έως και μισό κιλό βάρος– έχουν κατακλύσει τον κόλπο, θέτοντας ερωτήματα για τον αντίκτυπο που μπορεί να έχουν στο τοπικό οικοσύστημα: είναι ευκαιρία ή απειλή;
Παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί και αλλού, όπως στη Τυνησία, όπου το μπλε καβούρι εγκαταστάθηκε μαζικά σε λιμνοθάλασσες.
Από την απειλή στην ευκαιρία – Το παράδειγμα της Αυστραλίας
Η μεγάλη πρόκληση πλέον είναι η διαχείριση αυτών των πληθυσμών. Εμπειρίες από άλλες χώρες, όπως η Αυστραλία, δείχνουν πως με σωστή στρατηγική, ένα τέτοιο ξενικό είδος μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος της τοπικής κοινωνίας. Εκεί, το μπλε καβούρι αλιεύεται συστηματικά και έχει μετατραπεί σε σημαντική πηγή εσόδων.
Για να επιτευχθεί αυτό και στην Ελούντα, απαιτείται οργάνωση: εφαρμογή μεθόδων αλιείας που δεν εξαντλούν τον πληθυσμό, αλλά προστατεύουν τα νεαρά άτομα και εξασφαλίζουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του είδους.
Συνεργασία – Το κλειδί της επιτυχίας
Ο Κώστας Ντούνας χαρακτηρίζει το φαινόμενο ως «τοπικό θαύμα με παγκόσμιο ενδιαφέρον». Όμως, για να αξιοποιηθεί σωστά αυτή η συγκυρία, χρειάζεται στενή συνεργασία ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα, τους ψαράδες και την Πολιτεία.
Τα βασικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν είναι:
Ποια είναι η κατάλληλη περίοδος για την αλίευση;
Ποια εργαλεία μπορούν να χρησιμοποιούνται χωρίς να προκαλείται ζημιά;
Πώς μπορεί το είδος να αξιοποιηθεί εμπορικά, διασφαλίζοντας παράλληλα την ισορροπία του οικοσυστήματος;
Η απάντηση σε αυτά θα καθορίσει εάν η Ελούντα θα αποτελέσει παράδειγμα βιώσιμης διαχείρισης ή αν θα κινδυνέψει από ανεξέλεγκτες περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Ο Κόλπος ως πρότυπο καινοτομίας
Η περίπτωση του μπλε καβουριού δεν είναι απλώς ένα ακόμα βιολογικό φαινόμενο. Είναι μια αφορμή για την Ελούντα να γίνει σημείο αναφοράς στην εφαρμογή καινοτόμων πρακτικών περιβαλλοντικής διαχείρισης. Ο Ντούνας παραμένει ενεργός, παρακολουθεί τις εξελίξεις και συνεχίζει να συνεργάζεται με την τοπική κοινωνία, αποδεικνύοντας ότι η επιστήμη δεν είναι αποκομμένη από την καθημερινή ζωή.
Το μικρό μπλε καβούρι στον Κόλπο της Ελούντας συμβολίζει κάτι μεγαλύτερο: την ανάγκη να κατανοήσουμε τη θάλασσα, να ακούμε τη φύση και να ενώνουμε τις δυνάμεις μας για ένα βιώσιμο μέλλον.
πηγή: fonien.gr
